เล็บไม่ได้มีหน้าที่แค่ช่วยให้ปลายนิ้วดูเรียบร้อยหรือเป็นพื้นที่สำหรับแต่งสีด้วยยาทาเล็บเท่านั้น แต่จริงๆ แล้วเล็บเป็นโครงสร้างหนึ่งของร่างกายที่ประกอบด้วยหลายส่วน และแต่ละส่วนมีหน้าที่แตกต่างกัน ตั้งแต่ส่วนที่เรามองเห็นอย่างแผ่นเล็บ ไปจนถึงเนื้อเยื่อใต้เล็บและบริเวณโคนเล็บที่มีบทบาทต่อการสร้างเล็บใหม่
การเข้าใจโครงสร้างของเล็บจึงช่วยให้เราดูแลได้ถูกจุดมากขึ้น เพราะปัญหาอย่างเล็บเปราะ เล็บลอก เล็บฉีก หรือหนังรอบเล็บแห้ง อาจไม่ได้เกิดจากตัวเล็บเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับส่วนต่างๆ รอบเล็บด้วย ซึ่ง 3 ส่วนที่ควรรู้จักเป็นพิเศษคือ Nail Plate, Cuticle และ Nail Bed แต่ละส่วนคืออะไร และควรดูแลอย่างไรให้เล็บแข็งแรงและดูสุขภาพดี มาทำความรู้จักไปพร้อมกัน
Nail Plate
ส่วนที่เราเรียกว่า ‘ตัวเล็บ’ หรือ ‘Nail Plate’ คือส่วนแข็งที่เรามองเห็นและเรียกกันทั่วไปว่า ‘เล็บ’ มีลักษณะเป็นแผ่นบางๆ โปร่งแสงและประกอบด้วยเคราติน ซึ่งเป็นโปรตีนชนิดเดียวกับที่พบในเส้นผม แม้ Nail Plate จะดูเหมือนเป็นแผ่นแข็งเพียงชิ้นเดียว แต่จริงๆ แล้วประกอบด้วยเซลล์เคราตินที่ตายแล้วซ้อนกันหลายชั้น จึงไม่มีเส้นประสาทหรือหลอดเลือดอยู่ภายในตัวแผ่นเล็บโดยตรง นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราจึงสามารถตัดเล็บได้โดยไม่รู้สึกเจ็บ หน้าที่หลักของ Nail Plate คือ ช่วยปกป้องปลายนิ้วและเนื้อเยื่อที่อยู่ด้านล่าง จากแรงกระแทกและการบาดเจ็บ นอกจากนี้ยังช่วยให้ปลายนิ้วสามารถทำงานที่ต้องใช้ความละเอียด เช่น การหยิบจับหรือขูดสิ่งของขนาดเล็กได้ง่ายขึ้น
ดูแล Nail Plate อย่างไร?
แม้ตัวเล็บจะเป็นเซลล์ที่ตายแล้ว แต่ก็ยังสามารถเสียหายจากปัจจัยภายนอกได้ โดยเฉพาะการสัมผัสน้ำและสารเคมีซ้ำๆ การใช้เล็บเป็นเครื่องมือ การแกะหรือขูดสิ่งของ รวมถึงการทำเล็บที่รุนแรงเกินไป หากต้องการให้ Nail Plate แข็งแรง ควรหลีกเลี่ยงการใช้เล็บเปิดกระป๋อง แกะสติกเกอร์ หรือแงะสิ่งของ เพราะแรงกดอาจทำให้เล็บแตกหรือฉีกได้ นอกจากนี้ควรสวมถุงมือเมื่อต้องสัมผัสน้ำยาทำความสะอาดหรือสารเคมีเป็นเวลานาน การทาครีมหรือออยล์บริเวณเล็บและรอบเล็บเป็นประจำก็ช่วยลดความแห้งและการเปราะของเล็บได้ โดยเฉพาะหลังล้างมือหรืออาบน้ำ
ภาพ: Magnific
Cuticle
‘Cuticle’ หรือที่มักเรียกว่า ‘หนังหุ้มเล็บ’ คือชั้นเนื้อเยื่อบางๆ ที่อยู่บริเวณโคนเล็บ ทำหน้าที่เป็นเหมือนแนวกั้นระหว่าง Nail Plate กับผิวหนังบริเวณโคนเล็บ หน้าที่สำคัญของ Cuticle คือ ช่วยป้องกันสิ่งสกปรก แบคทีเรีย และเชื้อโรคไม่ให้เข้าสู่บริเวณรอยต่อระหว่างเล็บกับผิวหนัง ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ค่อนข้างบอบบาง หลายคนที่ทำเล็บเป็นประจำอาจคุ้นเคยกับการตัด Cuticle เพื่อให้โคนเล็บดูสะอาดและเรียบ แต่การตัดหนังบริเวณนี้ลึกหรือมากเกินไปอาจทำให้เกิดแผลและเปิดช่องให้เชื้อโรคเข้าสู่ผิวหนังได้
ดูแล Cuticle อย่างไร?
วิธีที่เหมาะสมคือ ไม่จำเป็นต้องตัด Cuticle ออกจนหมด หากมีส่วนที่แห้งหรือเป็นหนังส่วนเกิน สามารถค่อยๆ ดันกลับอย่างเบามือหลังจากทำให้ผิวนุ่มแล้ว และตัดเฉพาะหนังที่ตายหรือหลุดออกมาอย่างชัดเจนโดยไม่เข้าไปตัดเนื้อที่ยังติดกับผิว สิ่งสำคัญอีกอย่างคือการเพิ่มความชุ่มชื้นให้บริเวณนี้ เพราะ Cuticle ที่แห้งและแตกสามารถกลายเป็นหนังข้างเล็บที่เจ็บและฉีกได้ง่าย การทา Cuticle Oil หรือแฮนด์ครีมเป็นประจำ โดยเฉพาะก่อนนอน จึงเป็นวิธีง่ายๆ ที่ช่วยดูแลบริเวณโคนเล็บ หากทำเล็บเจลหรือทำเล็บเป็นประจำ ก็ควรระมัดระวังการตัดหนังและการใช้อุปกรณ์บริเวณโคนเล็บมากเป็นพิเศษ เพราะการทำให้เกิดแผลซ้ำๆ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการอักเสบและติดเชื้อได้
ภาพ: Magnific
Nail Bed
Nail Bed คือเนื้อเยื่อที่อยู่ใต้ Nail Plate ตั้งแต่บริเวณใต้แผ่นเล็บไปจนถึงปลายเล็บ ส่วนนี้มีทั้งหลอดเลือดและเส้นประสาท จึงเป็นบริเวณที่มีความไวต่อการสัมผัสและการบาดเจ็บ Nail Bed มีหน้าที่สำคัญในการ รองรับและยึด Nail Plate ให้อยู่กับที่ อีกทั้งหลอดเลือดที่อยู่ในบริเวณนี้ยังเป็นสาเหตุที่ทำให้เล็บตามธรรมชาติมีสีชมพูหรืออมแดง เมื่อมองผ่านแผ่นเล็บใสๆ หาก Nail Bed ได้รับบาดเจ็บ เช่น เล็บถูกกระแทกอย่างรุนแรงหรือมีการแงะเล็บจนแผ่นเล็บแยกออกจากเนื้อใต้เล็บ อาจทำให้เกิดอาการเจ็บ เลือดออกใต้เล็บ หรือเกิดการเปลี่ยนแปลงของสีเล็บได้
ดูแล Nail Bed อย่างไร?
วิธีดูแลที่ดีที่สุดคือการป้องกันไม่ให้เกิดการบาดเจ็บ เพราะเราไม่สามารถทาครีมลงไปบน Nail Bed ได้โดยตรงเหมือนผิวหนังทั่วไป ควรหลีกเลี่ยงการใช้ของแหลมแคะใต้เล็บ การแกะสิ่งสกปรกด้วยแรงมาก หรือการตัดเล็บสั้นจนเกินไป เพราะอาจทำให้บริเวณใต้เล็บได้รับการกระทบกระเทือน การตัดเล็บให้มีความยาวพอดีและไม่สั้นชิดเนื้อมากเกินไปก็ช่วยปกป้อง Nail Bed ได้ โดยเฉพาะเล็บเท้าที่ควรตัดค่อนข้างตรงและไม่ตัดลึกเข้าไปบริเวณมุมเล็บ เพื่อลดโอกาสเกิดเล็บขบ
