Vogue World 2026 ซีนพังแห่งปี หรือ แผนสุดแยบคาย ในการเปลือยความ 'ตื้นเขิน' ของหุ่นยนต์และ AI

กลางโถง Galleria Vittorio Emanuele II แลนด์มาร์กระดับตำนานของมิลาน ที่ปกติคราคร่ำไปด้วยนักท่องเที่ยวและร้านค้าลักชัวรี ถูกเนรมิตให้กลายเป็นรันเวย์ขนาดมหึมาของ Vogue World: Milano 2026 เมกะอีเวนต์ประจำปีที่หลอมรวมแฟชั่น ศิลปะ ดนตรี และเหล่าคนดังระดับโลกไว้ในที่เดียว ท่ามกลางแขกแถวหน้าของอุตสาหกรรม ที่นั่งเรียงรายตลอดสองฝั่งรันเวย์ ผู้ชมต่างเพลิดเพลินไปกับทัพนางแบบระดับโลก และลุคสุดตระการตาจากหลากแบรนด์ดัง จนกระทั่งโชว์เดินทางเข้าสู่ช่วงที่สี่ในชื่อ "The Age of Intelligence" ทำให้บรรยากาศทั้งงานเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง

แทนที่จะเป็นขบวนนางแบบมนุษย์ตามปกติ หุ่นยนต์ Humanoid จำนวน 4 ตัวจาก Unitree Robotics กลับปรากฏตัวขึ้นกลางรันเวย์ พวกมันก้าวเดิน เคลื่อนไหว และยกแขนโบกไม้โบกมือ แทรกตัวอยู่ท่ามกลางซูเปอร์โมเดลระดับท็อปอย่าง 'Alex Consani', 'Ruth Deng' และ 'Yumi Nu' แม้จะเป็นช่วงเวลาเพียงไม่กี่นาที แต่ซีนนี้กลับกลายเป็นโมเมนต์ที่ถูกพูดถึง (และวิจารณ์) หนักที่สุดของงาน ที่บนโลกออนไลน์เกิดคำถามตามมาทันทีว่า

เหตุใดงานที่จัดขึ้นเพื่อเฉลิมฉลองประณีตศิลป์ งานฝีมือ และความคิดสร้างสรรค์อันเป็นเอกสิทธิ์ของมนุษย์ ถึงเลือกนำหุ่นยนต์กระป๋องออกมาเดินชูคออยู่กลางรันเวย์?

หลายคนมองว่านี่คือภาพที่ผิดที่ผิดทาง บางส่วนรู้สึกว่ามันดูตลกประดิดประดอย เกินกว่าจะเป็นตัวแทนอนาคตของแฟชั่นได้ ยิ่งไปกว่านั้นสีหน้าสุดเอือมระอาของตัวพ่อตัวแม่แห่งวงการอย่าง 'Miuccia Prada' และ 'Alessandro Michele' ที่ถูกกล้องจับภาพไว้ได้ระหว่างโชว์ ก็ถูกแคปไปแชร์ว่อนโซเชียล กลายเป็นมีมไวรัล ที่ตอกย้ำความ 'พัง' ของซีนนี้หลังจบงานได้อย่างสมบูรณ์แบบ

แต่คำถามคือ สื่อระดับโลกที่กุมบังเหียนวัฒนธรรมอย่าง Vogue จะปล่อยให้เกิดซีนพัง ๆ บนรันเวย์ขนาดนี้ โดยไม่คาดคิดจริงหรือ? ผู้เขียนจึงชวนตั้งข้อสังเกตว่า หรือแท้จริงแล้วปฏิกิริยาของผู้คน ไม่ว่าจะเสียงหัวเราะหรือคำด่าทอ อาจไม่ใช่ความผิดพลาดเสียทีเดียว แต่คือผลลัพธ์ที่โชว์นี้จงใจทิ้งไว้ เพราะบางทีจุดประสงค์อาจไม่ได้เป็นการอวยอนาคตของโลกแฟชั่นในยุคเทคโนโลยี แต่อาจเป็นการชวนให้เราฉุกคิดว่า ในวันที่เทคโนโลยีพยายามคืบคลานเข้ามาในโลกแฟชั่น... อะไรกันแน่คือสิ่งที่ไม่สามารถถูกแทนที่ได้

หุ่นยนต์ไม่ได้โผล่มาแบบไร้บริบท

หากย้อนดูโครงสร้างของ Vogue World: Milano 2026 การปรากฏตัวของหุ่นยนต์อาจไม่ได้หลุดออกจากเส้นเรื่องอย่างที่คิด ในฐานะเมกะอีเวนต์ประจำปีที่ผสานแฟชั่นเข้ากับวัฒนธรรมเมืองเจ้าภาพ งานปีนี้ถูกวางคอนเซปต์เป็นบทสนทนาระหว่างงานฝีมืออิตาเลียน นวัตกรรม และบทบาทของมนุษย์ ดังนั้นการเปิดตัวหุ่นยนต์กลางช่วงโชว์ "The Age of Intelligence" จึงมีเจตนาชัดเจน 'Juan Costa Paz' ครีเอทีฟไดเร็กเตอร์ของงานอธิบายภายหลังว่า ความรู้สึกแปลกประหลาด และไม่เป็นธรรมชาติเมื่อหุ่นยนต์ยืนอยู่ท่ามกลางมนุษย์นั้นคือ 'ส่วนหนึ่งของความตั้งใจ' เขายอมรับตรงๆ ว่าพวกมันยังดู Clunky หรือแข็งทื่อ ไม่ต่างกับเทคโนโลยียุคแรก ๆ ที่ยังห่างไกลจากความสมบูรณ์แบบ และตรงนี้เองคือประเด็นน่าสนใจ หาก Vogue ต้องการบอกว่าหุ่นยนต์คืออนาคต ทำไมถึงเลือกใช้เครื่องจักรเงอะงะมาเดินกระทบไหล่นางแบบจริง

ภาพที่เกิดขึ้นจึงสร้างการเปรียบเทียบขึ้นมาแบบไม่ต้องอธิบาย ด้านหนึ่งคือเรือนร่างมนุษย์ที่สื่อสารผ่านสีหน้า จังหวะการเดิน และบุคลิกได้อย่างเป็นธรรมชาติ ส่วนอีกด้านคือเครื่องจักรที่ยิ่งพยายามเลียนแบบการยกแขนยกขาเดิน กลับยิ่งตอกย้ำความเป็นจักรกล ดังนั้น ภาพที่คนหัวเราะและมองว่าพังทั้งเน็ต จึงอาจไม่ใช่ความผิดพลาดอย่างที่คิด เพราะบางที Vogue อาจตั้งใจใช้ซีนนี้ตอกย้ำให้เราเห็นตั้งแต่แรกแล้วว่า หุ่นยนต์ไม่มีทางแทนที่มนุษย์ได้

แนวคิดนี้ยิ่งชัดเจนขึ้นเมื่อมองย้อนกลับไปที่วิดีโอ 'Vittori-AI' ที่ Vogue ปล่อยออกมาก่อนวันงาน ซึ่งนำ 'Vittoria Ceretti' ซูเปอร์โมเดลชาวอิตาเลียนมาทดลองสร้างเป็นเวอร์ชั่น AI เพื่อทดลองดูว่าเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์จะสามารถเลียนแบบรูปลักษณ์ สไตล์ และตัวตนของมนุษย์ได้ไกลเพียงใด แต่สารที่ส่งออกมากลับไม่ใช่การบอกว่า AI สามารถแทนมนุษย์ได้ ตรงกันข้าม 'Ceretti' อธิบายแนวคิดของโปรเจ็กต์ไว้ว่า แม้เทคโนโลยีจะสร้างไอเดียหรือเลียนแบบสไตล์ได้ แต่สิ่งที่มนุษย์นำเข้ามาในงานศิลปะ คืออารมณ์และประสบการณ์ชีวิตที่ยังไม่มีอะไรมาแทนที่ได้อย่างสมบูรณ์

ดังนั้นเมื่อหุ่นยนต์ตัวจริงเดินออกมาในโชว์ มันจึงเหมือนการดึงคำถามเดียวกันออกจากหน้าจอมาวางไว้ตรงหน้าคนดู แทนที่จะพูดถึง AI ในเชิงนามธรรม Vogue เลือกให้คนเห็นมันจริง ๆ เดินจริง ๆ อยู่ข้างมนุษย์จริง ๆ แล้วปล่อยให้ผู้ชมรู้สึกกับมันเอง จะตื่นเต้น จะกลัว จะขำ หรือจะเกลียดก็ได้ทั้งหมด ในมุมนี้ Vogue ไม่ได้จำเป็นต้องเป็นผู้ชี้นำว่าหุ่นยนต์ดีหรือไม่ดี แต่เลือกวางเครื่องจักรไว้ข้างมนุษย์จริง ๆ เพื่อสร้างพื้นที่ปะทะ แล้วปล่อยให้ความขัดแย้งนั้นทำงานของมันเอง

อารมณ์ของคนดูอาจเป็นส่วนหนึ่งของเกมสื่อ

อีกมุมหนึ่งที่ไม่อาจมองข้ามคือ Vogue World เป็นอีเวนต์สื่อขนาดใหญ่ของ Condé Nast ที่ออกแบบมาเพื่อยึดพื้นที่สื่อทุกแพลตฟอร์มตั้งแต่รันเวย์จริง ไปจนถึง Livestream, TikTok, Facebook, Instagram, X และพาดหัวข่าวนับไม่ถ้วนหลังจบงาน และในภูมิทัศน์สื่อยุคปัจจุบัน สิ่งที่ถูกจดจำมากที่สุดมักจะเป็นสิ่งที่สะกดให้คนดูหยุดเลื่อนหน้าจอได้

ภาพหุ่นยนต์เดินอยู่กลาง Galleria ท่ามกลางเหล่าซูเปอร์โมเดลจึงกลายเป็น วัตถุดิบคอนเทนต์ชั้นดีสำหรับโลกออนไลน์ มันแปลกพอให้คนหยุดดู ตลกพอให้เอาไปทำเป็นมีม และชวนขัดใจพอให้คนอยากกดเข้าไปถล่มคอมเมนต์ แม้จะไม่มีหลักฐานว่า Vogue เจตนาปั่นกระแสหรือใช้ 'Ragebait' หรือไม่ แต่ยากจะเชื่อว่าองค์กรสื่อระดับนี้จะไม่รู้ล่วงหน้าว่า ภาพหุ่นยนต์เดินเงอะงะข้างซูเปอร์โมเดลจะถูกแคปไปวิจารณ์ และกลายมีมเป็นไวรัลภายในไม่กี่นาที

และมันก็เป็นเช่นนั้นจริง ๆ แทนที่ภายหลังงาน ผู้คนจะคุยกันเรื่องเสื้อผ้า ทว่าลุคต่างๆ กลับถูกหุ่นยนต์แย่งซีนจนกลายเป็นประเด็นใหญ่ที่สุดแห่งค่ำคืน ในแง่นี้ความสำเร็จของงานอาจไม่ได้วัดกันที่ว่ามีคนชอบมากแค่ไหน แต่วัดที่ว่ามีคนพูดถึงมันเยอะแค่ไหนต่างหาก เพราะในโลกที่อัลกอริทึมเป็นใหญ่ จะคำชมหรือคำด่าล้วนสร้างการมีส่วนร่วมได้มหาศาลไม่ต่างกัน

บทบาทของ Big Tech บนรันเวย์ และคำถามเรื่องจริยธรรม

บริบทอีกชั้นหนึ่งที่ทำให้เรื่องนี้ซับซ้อนขึ้น คือการเข้ามามีบทบาทอย่างชัดเจนของโลก Big Tech ในฐานะผู้สนับสนุนของ Vogue World: Milano โดยในปีนี้มีทั้ง Meta Glasses ในฐานะหนึ่งใน Presenting Sponsors และ OpenAI ในฐานะผู้สนับสนุนเพิ่มเติมของงาน ปรากฏอยู่ในโครงสร้างเดียวกับอีเวนต์ที่กำลังพูดถึง AI, Robotics และ "The Age of Intelligence" โดยตรงเมื่อพิจารณาควบคู่ไปกับบทบาททางธุรกิจของ Vogue World และอีเวนต์ขนาดใหญ่ประเภทเดียวกันของ Condé Nast ความสัมพันธ์ระหว่างแฟชั่น สื่อ และเทคโนโลยีจึงไม่ใช่เรื่องเชิงสัญลักษณ์เพียงอย่างเดียว แต่เป็นความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจจริง โลกแฟชั่นมีทั้งอิทธิพลและทุนทางวัฒนธรรม ขณะที่บริษัทเทคโนโลยีมีทุนและต้องการเข้าถึงพื้นที่ทางวัฒนธรรมใหม่ ๆ ส่วนสื่อยักษ์ใหญ่อย่าง Condé Nast จึงยืนอยู่ตรงกลางของสองโลกนี้พอดี

นั่นทำให้คำถามเรื่องจริยธรรมทางบรรณาธิการ เกิดขึ้นอย่างเลี่ยงไม่ได้ว่า เมื่อ Big Tech ทุ่มเงินหนุนงานที่พูดเรื่อง AI และ Robotics เรากำลังเห็นแฟชั่นวิจารณ์เทคโนโลยี หรือกำลังเห็นเทคโนโลยี 'ซื้อ' พื้นที่ทางวัฒนธรรมของแฟชั่นกันแน่ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นบนรันเวย์กลับน่าสนใจกว่าคำตอบแบบตรงไปตรงมา เพราะหากเป้าหมายคือการโปรโมตเทคโนโลยีอย่างไร้ข้อกังขา ภาพของหุ่นยนต์โดนคนล้อและวิจารณ์อย่างหนักทั่วโลกอาจไม่ใช่การโฆษณาที่ดีนัก

ตรงกันข้ามมันยิ่งแยกชัดระหว่างการใช้ กับการเชิดชูเทคโนโลยี เพราะการนำ AI หรือ Robotics มาใช้ในงานเชิงบรรณาธิการ ไม่ได้แปลว่าสื่อต้องสยบยอมหรือเชิดชูมันเสมอไป แต่มันถูกดึงมาเป็นเครื่องมือ เป็นตัวละคร หรือวัตถุทดลองกลางเวที เพื่อให้ผู้ชมมีสิทธิ์ตัดสินด้วยตัวเอง และหากมองภาพจริงบนรันเวย์ หุ่นยนต์ไม่ได้ถูกทำให้ดูสมบูรณ์แบบหรือเหนือกว่ามนุษย์ ตรงกันข้าม การจับมันมายืนท่ามกลางนางแบบ นักเต้น และงานฝีมือ กลับยิ่งเปลือยให้เห็นข้อจำกัดของเครื่องจักรอย่างแจ่มแจ้งที่สุด

บางทีคำตอบอาจอยู่ในปฏิกิริยาของผู้ชม

ท้ายที่สุดแล้วสิ่งที่น่าสนใจที่สุดของเหตุการณ์นี้อาจไม่ใช่ตัวหุ่นยนต์ แต่คือปฏิกิริยาของมนุษย์ที่มีต่อพวกมัน ในยุคสมัยที่ AI ถูกยัดเยียดให้เราแทบทุกวันราวกับเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ และบริษัทเทคโนโลยีต่างพยายามบอกว่ามันจะเปลี่ยนโลก Vogue World กลับสร้างโมเมนต์สำคัญที่คนจำนวนมากเลือกตอบกลับว่า พวกเขายังให้คุณค่ากับเรือนร่างจริง งานฝีมือจริง ความคิดสร้างสรรค์จริง และความไม่สมบูรณ์แบบของมนุษย์มากแค่ไหน

นั่นอาจเป็นเหตุผลว่าทำไมกระแสวิจารณ์อย่างหนักหลังจบโชว์จึงไม่จำเป็นต้องถูกเป็นความล้มเหลวเสมอไป ในทางกลับกัน มันคือหนึ่งในโมเมนต์หายาก เมื่อผู้คนทั้งในและนอกวงการแฟชั่นได้เห็นเทคโนโลยีแบบเดียวกัน แล้วพร้อมใจกันพูดออกมาว่า ไม่ใช่ทุกสิ่งที่ใหม่กว่าจะดีกว่าเสมอไป

และหากโจทย์ของ Vogue World: Milano 2026 ตั้งแต่แรกคือการตั้งคำถามว่า ความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์จะมีความหมายอย่างไรใน "The Age of Intelligence" บางทีคำตอบอาจไม่ได้อยู่ที่ตัวหุ่นยนต์เลย แต่อยู่ที่ปฏิกิริยาของคนที่มองมันต่างหาก เพราะ Vogue อาจไม่ได้ส่งหุ่นยนต์ออกมาเพื่อประกาศว่านี่คืออนาคตของแฟชั่น แต่อาจเพียงวางอนาคตนั้นไว้ตรงหน้าเรา แล้วปล่อยให้พวกเราตัดสินเองว่า ในวันที่เครื่องจักรเลียนแบบมนุษย์ได้เนียนขึ้นเรื่อยๆ อะไรกันแน่ที่ยังทำให้ความเป็นมนุษย์ ยังไม่มีวันถูกแทนที่

ตามไปอ่านเรื่องราวเพิ่มเติมเกี่ยวกับ 'Vogue World' ได้ที่ (Vogue World 2027 ปักหมุด 'ซานฟรานซิสโก' เฉลิมฉลองแฟชั่น ศิลปะ และความคิดสร้างสรรค์)

ภาพ : Vogue Magazine
เรื่อง : Naruepanat H.
เรียบเรียง : Ausadawut V.