การจัดฟันช่วยแก้ปัญหาการเรียงตัวของฟันและการสบฟัน แต่ในช่วงที่มีแบร็กเก็ต ลวด หรืออุปกรณ์จัดฟันอยู่ในช่องปาก การทำความสะอาดฟันก็กลายเป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจมากกว่าเดิม เพราะมีซอกเล็กๆ เพิ่มขึ้นหลายจุดที่สามารถกักเก็บเศษอาหารและคราบพลัคได้ง่าย หากทำความสะอาดไม่ทั่วถึง อาจนำไปสู่ปัญหาฟันผุ เหงือกอักเสบ กลิ่นปาก หรือคราบขาวบนผิวฟันหลังถอดเครื่องมือได้ การดูแลฟันระหว่างจัดฟันจึงไม่ได้หมายถึงแค่แปรงให้สะอาด แต่ควรมีขั้นตอนที่ช่วยเข้าถึงบริเวณรอบแบร็กเก็ต ใต้ลวด และตามซอกฟันให้ได้มากที่สุด
-
แปรงฟันให้ทั่วถึง โดยเฉพาะบริเวณรอบแบร็กเก็ต
คนจัดฟันควรแปรงฟันอย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน และควรใช้แปรงสีฟันที่มีขนนุ่มเพื่อช่วยลดการระคายเคืองบริเวณเหงือกและไม่ทำให้แรงกดมากเกินไป การแปรงควรใช้เวลาประมาณ 2 นาที และอย่าเน้นแค่บริเวณด้านหน้าของแบร็กเก็ต แต่ควรแปรงทั้งด้านเหนือแบร็กเก็ต ด้านใต้แบร็กเก็ต รวมถึงบริเวณขอบเหงือกด้วย เทคนิคที่สำคัญคือวางแปรงทำมุมเข้าหาแบร็กเก็ตจากด้านบนและด้านล่าง เพื่อให้ขนแปรงเข้าถึงพื้นที่ที่อยู่รอบเครื่องมือได้มากขึ้น จากนั้นจึงแปรงด้านบดเคี้ยวและด้านในของฟันตามปกติ หากรู้สึกว่าแปรงธรรมดาเข้าถึงบางจุดได้ยาก แปรงสำหรับคนจัดฟันหรือแปรงที่มีหัวเล็กก็อาจช่วยให้ควบคุมทิศทางการแปรงได้ง่ายขึ้น
-
ใช้แปรงซอกฟันช่วยทำความสะอาดรอบลวด
แม้จะแปรงฟันเป็นประจำ แต่ขนแปรงธรรมดาอาจเข้าไม่ถึงพื้นที่เล็กๆ ระหว่างแบร็กเก็ตกับลวด หรือบริเวณรอบๆ เครื่องมือจัดฟันได้ทั้งหมด แปรงซอกฟัน จึงเป็นอีกหนึ่งอุปกรณ์ที่มีประโยชน์สำหรับคนจัดฟัน เลือกขนาดที่เหมาะกับช่องว่างของแต่ละบริเวณ แล้วค่อยๆ สอดแปรงเข้าไปตามซอกโดยไม่ฝืนหรือใช้แรงดันมากเกินไป สามารถใช้ทำความสะอาดรอบแบร็กเก็ต ใต้ลวด และบริเวณที่มีเศษอาหารติดอยู่ได้ โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหาร หากมีเศษอาหารติดตามเครื่องมือ การใช้แปรงซอกฟันช่วยเอาออกก่อนที่จะสะสมเป็นคราบได้
Photo: Miriam Alonso from Pexels
-
อย่าลืมทำความสะอาดระหว่างซอกฟัน
บริเวณระหว่างซี่ฟันเป็นอีกจุดที่แปรงสีฟันเข้าไปได้ไม่เต็มที่ และเมื่อมีเครื่องมือจัดฟัน การทำความสะอาดบริเวณนี้ก็ยิ่งสำคัญ เพราะคราบพลัคที่สะสมตามซอกฟันและขอบเหงือกอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อฟันผุและปัญหาเหงือก สามารถใช้ไหมขัดฟันสำหรับคนจัดฟันที่ออกแบบให้สอดผ่านใต้ลวดได้ หรือใช้อุปกรณ์ช่วยร้อยไหมขัดฟัน เพื่อให้สามารถทำความสะอาดบริเวณใต้ลวดได้สะดวกขึ้น ควรค่อยๆ ทำความสะอาดระหว่างซี่ฟันโดยไม่กระแทกไหมลงบนเหงือก และควรทำเป็นประจำ ไม่ใช่เฉพาะวันที่รู้สึกว่ามีเศษอาหารติดฟันเท่านั้น
-
ใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์และดูแลเหงือกไปพร้อมกัน
การจัดฟันไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงเฉพาะเรื่องเศษอาหารติดเครื่องมือ แต่ยังต้องระวังฟันผุและเหงือกอักเสบด้วย การใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์จึงเป็นพื้นฐานสำคัญของการดูแลช่องปาก เพราะฟลูออไรด์ช่วยเสริมความแข็งแรงให้เคลือบฟันและช่วยป้องกันฟันผุ ขณะเดียวกันควรสังเกตสุขภาพเหงือกด้วย หากแปรงแล้วมีเลือดออก เหงือกบวม แดง หรือมีกลิ่นปากต่อเนื่อง ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ เพราะอาจเป็นสัญญาณว่ามีคราบพลัคสะสมมากเกินไปหรือมีปัญหาเหงือกที่ควรให้ทันตแพทย์ตรวจ
Photo: Marcus Aurelius from Pexels
-
ใส่ใจเรื่องอาหารและพฤติกรรมที่อาจทำให้เครื่องมือเสียหาย
ระหว่างจัดฟัน อาหารบางชนิดไม่ได้ทำให้ฟันสกปรกเพียงอย่างเดียว แต่ยังสามารถติดเครื่องมือหรือทำให้แบร็กเก็ตและลวดเสียหายได้ ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่แข็ง เหนียว หรือกรอบมาก เช่น น้ำแข็ง ลูกอมแข็ง หรืออาหารที่ต้องกัดด้วยแรงมาก สำหรับอาหารที่มีความแข็ง เช่น แอปเปิ้ล แครอต หรือผลไม้บางชนิด สามารถหั่นเป็นชิ้นเล็กๆ ก่อนรับประทานแทนการกัดทั้งชิ้นโดยตรง นอกจากนี้ควรลดการรับประทานอาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลบ่อยๆ เพราะน้ำตาลที่สัมผัสฟันซ้ำๆ ระหว่างวันเพิ่มโอกาสเกิดฟันผุได้ โดยเฉพาะเมื่อมีบริเวณรอบเครื่องมือที่ทำความสะอาดได้ยากขึ้น
-
หลังรับประทานอาหาร ควรจัดการกับเศษอาหารให้เร็วที่สุด
ไม่จำเป็นต้องแปรงฟันทันทีหลังอาหารทุกมื้อหากไม่สะดวก แต่ควรอย่างน้อยบ้วนน้ำเพื่อช่วยลดเศษอาหารที่ติดอยู่ตามเครื่องมือ และหากมีโอกาสควรแปรงฟันหรือใช้แปรงซอกฟันเพิ่มเติม โดยเฉพาะหลังรับประทานอาหารที่มีเศษเล็กๆ ติดง่าย สำหรับคนที่ต้องออกไปทำงานหรือเรียนระหว่างวัน การพกแปรงสีฟันขนาดเล็ก แปรงซอกฟัน หรือไหมขัดฟันสำหรับคนจัดฟันไว้ในกระเป๋า จะช่วยให้สามารถดูแลช่องปากระหว่างวันได้ง่ายขึ้น ไม่จำเป็นต้องรอจนกลับถึงบ้านแล้วค่อยจัดการกับเศษอาหารที่ติดอยู่ตามเครื่องมือ
