สรุป 5 ประเด็นสำคัญของ 'Yayoi Kusama' ศิลปินผู้เลื่องชื่อ
- 'Yayoi Kusama' เสียชีวิตอย่างสงบในวัย 97 ปี ณ โรงพยาบาลในกรุงโตเกียว เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม ค.ศ. 2026
- เธอเปลี่ยนปัญหาสุขภาพจิตจากอาการ Hallucinations และวัยเด็กทีี่ขมขื่น ให้กลายเป็นศิลปะผ่าน 'ลายจุด' และแนวคิด 'Self-Obliteration'
- ในยุค 1960s เธอขบถต่อสถาบันศิลปะสายหลัก ทั้งการขายลูกแก้ว Narcissus Garden ราคา 2 ดอลลาร์ ในงาน Venice Biennale ปี 1966 และการจัด Body Festivals ต่อต้านสงครามเวียดนาม
- หลังเข้ารักษาตนเองในโรงพยาบาลจิตเวชตั้งแต่ปี 1977 เธอสร้างชื่ออีกครั้งด้วย ห้องกระจกฟักทองในงาน Venice Biennale ปี 1993 และนิทรรศการระดับโลกมากมาย อาทิ Narcissus Garden, Kusama: Cosmic Nature และโปรเจ็กต์ Rockaway!
- พร้อมความร่วมมือครั้งสำคัญกับ Louis Vuitton ในปี 2012 และ 2023 ที่เชื่อมโยงศิลปะป็อปอาร์ตเข้ากับโลกของแฟชั่น
อีกหนึ่งข่าวเศร้าของวงการศิลปะ และแฟชั่น สำหรับการจากไปของ 'Yayoi Kusama' ศิลปินป็อปอาร์ตชาวญี่ปุ่น ที่ได้เสียชีวิตลงอย่างสงบในวัย 97 ปี ณ โรงพยาบาลในกรุงโตเกียว เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม ค.ศ. 2026 ตามแถลงการณ์อย่างเป็นทางการจากสตูดิโอส่วนตัว และทาง Yayoi Kusama Museum & Foundation ที่แม้การจากไปของเธอจะสร้างความอาลัยแก่แฟนศิลปะทั่วโลก แต่นิทรรศการ 'KUSAMA's POP' จะยังคงเปิดให้เข้าชมตามกำหนดการเดิมจนถึงวันที่ 30 สิงหาคม เพื่อเป็นการระลึกถึงผลงานของเธอ
พร้อมข้อความว่า "ตลอดชีวิตเกือบหนึ่งศตวรรษ Yayoi Kusama ไม่เคยหยุดสร้างสรรค์ผลงาน เธอจับพู่กันวาดภาพจนถึงวันสุดท้ายของชีวิต เพื่อถ่ายทอดความรักอันเป็นนิรันดร์ ผ่านผลงานที่ครอบคลุมทั้งวิชวลอาร์ต ศิลปะการแสดง นวนิยาย และบทกวี ที่เต็มเปี่ยมไปด้วยจิตวิญญาณของการเป็นศิลปิน ที่พร้อมส่งต่อความหวังให้กับผู้คนทั่วโลก"
จากบาดแผลในวัยเด็ก และการเยียวยา สู่ลายจุด 'Self-Obliteration'
เส้นทางชีวิตของ 'Yayoi Kusama' เริ่มต้นจากวัยเด็กที่ขมขื่น ในเมืองมัตสึโมโตะ จังหวัดนางาโนะ ประเทศญี่ปุ่น เธอต้องเผชิญกับปัญหาครอบครัว และภาวะสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งแม้ว่าเธอมีอายุเพียง 13 ปี ในขณะนั้น แต่เธอกับถูกเกณฑ์ไปทำงานในโรงงานผลิตผ้า สำหรับร่มชีพจรของกองทัพญี่ปุ่น
จากแรงกดดันที่หนักหน่วง ส่งผลให้เธอเริ่มเผชิญกับอาการประสาทเห็นภาพนิมิต เธอเคยเห็นลวดลายดอกไม้บนผ้าปูโต๊ะ ขยายตัวปกคลุมไปทั่วห้อง ร่างกายและจักรวาล เช่นเดียวกับผลงานภาพวาด Flower (DSPS) ในปี 1954 'Yayoi Kusama' จึงเลือกใช้ศิลปะบำบัดในการเยียวยาจิตใจ และรับมือกับสิ่งที่เห็น ด้วยการแต้มลายจุด และโครงสร้างตาข่ายที่ไร้จุดสิ้นสุดลงบนผืนผ้าใบ ที่ก่อให้เกิดแนวคิด 'Self-Obliteration' หรือการสลายตัวตนไปกับความกว้างใหญ่ของจักรวาล
'Yayoi Kusama' ศิลปินขบถแห่งยุค 60s
หลังจากย้ายไปมหานครนิวยอร์กในปี 1958 'Yayoi Kusama' เธอได้รับการสนับสนุน และมีความสนิทสนมกับ 'Donald Judd' เธอเริ่มสร้างสรรค์ภาพวาด Infinity Net โดยขายภาพแรกได้ในปี 1962 ในราคาเพียง 75 ดอลลาร์ ก่อนที่ผลงาน White No. 28 ของเธอจะถูกประมูลไปในปี 2014 ด้วยราคาสูงถึง 7.1 ล้านดอลลาร์ในปี 1963 นอกจากนี้เธอยังขยายขอบเขตสู่งานประติมากรรม ด้วยการนำผ้าอัดรูปไปหุ้มเฟอร์นิเจอร์ เพื่อแสดงถึงการเยียวยาความปวดร้าวและเรื่องเพศ
แม้ในยุคนั้นไอเดียของ 'Yayoi Kusama' จะถูกศิลปินอย่าง 'Andy Warhol' ลอกเลียนแบบ ตามที่สื่อหลายสำนักรายงาน หรือถูกสถาบันศิลปะสายหลักมองข้าม แต่เธอเลือกตอบโต้สิ่งเหล่านั้น ผ่านผลงานศิลปะและอุดมการณ์ที่แน่วแน่ โดยเฉพาะในเทศกาล Venice Biennale ครั้งที่ 33 ปี 1966 กับผลงานสร้างชื่ออย่าง Narcissus Garden ในปี 1966 ที่เธอขนลูกบอลสแตนเลสสีเงินกว่า 1,500 ลูก บนสนามหญ้าหน้าอาคารจัดแสดงของอิตาลี เพื่อสะท้อนภาพบิดเบี้ยวของผู้มาเยือนและสภาพแวดล้อม โดยเธอสวมกิโมโนสีทองเดินเร่ขายลูกบอลลูกละ 2 ดอลลาร์ พร้อมป้าย 'YOUR NARCISSIUM [sic] FOR SALE' เพื่อประท้วงการพาณิชย์ และระบบเศรษฐกิจในวงการศิลปะ เช่นเดียวกับงาน Infinity Mirror Room—Phalli’s Field ในมหานครนิวยอร์กปี 1965 ที่สร้างกระแสจากห้องกระจกตกแต่งรูปทรงอวัยวะเพศ
ซึ่งภายหลังเธอถูกเจ้าหน้าที่สั่งห้ามขาย แต่ Narcissus Garden ก็ได้รับความนิยมสูงมาก ส่งให้เธอได้รับเชิญเป็นตัวแทนของประเทศญี่ปุ่นใน Venice Biennale ปี 1993 ซึ่งผลงาน Narcissus Garden ก็ถูกนำมาจัดแสดงใหม่อีกครั้ง ในสถานที่สำคัญอย่าง Instituto Inhotim และ Central Park แต่การนำกลับมาทำใหม่ด้วยลูกบอลสแตนเลสราคาแพง กลับลบร่องรอยการวิพากษ์สังคม กลายเป็นเพียงสินค้าหรูหราสำหรับตั้งโชว์ ที่สะท้อนความย้อนย้อนของมนุษย์ในยุคอินเทอร์เน็ต เมื่อผู้คนหลงไหลไปกับการใช้สมาร์ทโฟนถ่ายรูปตนเอง โพสต์ลงโซเชียลมีเดีย คล้ายกับเรื่องราวในตำนานกรีกอย่าง Narcissus ที่ตกหลุมรักและจมน้ำตาย เพราะภาพสะท้อนของตัวเอง
ไปจนถึงจนการเคลื่อนไหวทางสังคมอย่าง การจัดพิธีแต่งงานของคนรักเพศเดียวกันครั้งแรกในย่าน Tribeca, จัดการประท้วงซักธงชาติสหภาพโซเวียตหน้าอาคาร UN เพื่อตอบโต้การบุกรุกเชกโกสโลวาเกีย รวมถึงการจัด Body Festivals ที่ละเลงลายจุดบนเรือนร่างเปลือยเปล่า เพื่อต่อต้านสงครามเวียดนาม และเคยเขียนจดหมายถึงประธานาธิบดี 'Richard Nixon' เสนอตัวนอนกับเขาเพื่อแลกกับการยุติสงคราม
การต่อสู้กับปัญหาสุขภาพจิต และยุครุ่งเรืองของ 'Yayoi Kusama'
ภายหลังจากศิลปินคนสนิทอย่าง 'Joseph Cornell' เสียชีวิตลงในปี 1972 สุขภาพจิตของ 'Yayoi Kusama' ได้ทรุดลงอย่างรุนแรง ทำให้ในปี 1977 เธอตัดสินใจเข้ารับการรักษา และอาศัยอยู่ในโรงพยาบาลจิตเวชในกรุงโตเกียวเป็นการถาวร โดยมีสตูดิโอทำงานตั้งอยู่ใกล้เคียงกัน ซึ่งโรงพยาบาลจิตเวชแห่งนี้กลายเป็นเสมือนพื้นที่ปลอดภัย ที่เธอสามารถสร้างสรรค์ผลงานศิลปะได้ทุกวัน แน่นอนว่าฟ้าหลังฝนย่อมสวยงามเสมอ เมื่อเธอได้รับเลือกเป็นตัวแทนประเทศญี่ปุ่นคว้าชัยในงาน Venice Biennale ปี 1993 ด้วยผลงานห้องกระจกฟักทอง
ซึ่งสัญลักษณ์ฟักทอง เกิดขึ้นเมื่อ 'Yayoi Kusama' เห็นฟักทองครั้งแรกกับคุณตาตอนอายุ 11 ขวบ และรู้สึกว่าฟักทองสามารถสื่อสารกับเธอได้ ทำให้ฟักทองกลายเป็นองค์ประกอบสำคัญในผลงานยุคหลังของเธอตั้งแต่ ประติมากรรมฟักทองสีเหลืองลายจุดดำ บนปลายสะพานปลา ณ Benesse Art Site เกาะนาโอชิมะ ซึ่งเคยถูกพายุไต้ฝุ่นซัดตกทะเลเสียหายเมื่อเดือนสิงหาคม 2021 และได้รับการบูรณะซ่อมแซม รวมถึงผลงาน All the Eternal Love I Have for the Pumpkins ในปี 2016
นอกจากนี้ผลงานซีรี่ส์ Infinity Mirror Room ซึ่งต่อยอดมาจาก Phalli's Field ในปี 1965 ยังกลายเป็นจุดถ่ายภาพยอดนิยมบนอินสตาแกรม ถึงขั้นที่นิทรรศการ ณ Hirshhorn Museum ในปี 2017 ต้องสั่งปิดชั่วคราว หลังจากผู้เข้าชมใช้อุปกรณ์ถ่ายภาพจนทำให้ผลงานเกิดความเสียหาย
1 / 1
การร่วมมือระหว่าง 'Yayoi Kusama' และ Louis Vuitton
จุดเริ่มต้นระหว่าง 'Yayoi Kusama' และ Louis Vuitton เกิดขึ้นในปี 2006 เมื่อ 'Marc Jacobs' ผู้อำนวยการฝ่ายสร้างสรรค์ในขณะนั้น เดินทางไปเยือนสตูดิโอของเธอที่โตเกียว และ 'Yayoi Kusama' ได้ใช้พู่กันเพนต์ลายจุดลงบนกระเป๋า Louis Vuitton รุ่น Ellipse ด้วยตัวเอง นำมาสู่การเปิดตัวคอลเล็กชั่น 'Infinitely Kusama' ในเดือนกรกฎาคม 2012 ร่วมกับงาน Retrospective ของเธอที่ Whitney Museum ในมหานครนิวยอร์ก ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งความร่วมมือกับศิลปินครั้งยิ่งใหญ่ของแบรนด์ นับตั้งแต่คอลเล็กชั่นลายกราฟิตี้ของ 'Steven Sprouse' ในปี 2001 ที่ครอบคลุมทั้งเสื้อผ้าเรดี้ทูแวร์ และกระเป๋าคลาสสิกอย่าง Speedy, Neverfull, Keepall พร้อมไอเท็มชิ้นไฮไลต์อย่างกระเป๋า Pumpkin Minaudière
อีกทั้งการเปิดตัวคอลเล็กชั่น Creating Infinity ครั้งแรกในแฟชั่นโชว์ Cruise 2023 ที่ซานดิเอโก พร้อมการขยายขอบเขตสู่เสื้อผ้าผู้ชาย เครื่องหอม และงานฝีมือ อย่างการใช้การพิมพ์ตะแกรง และการปั๊มนูนบนผืนหนังและแคนวาส เพื่อสร้างลายจุดและลวดลายดอกไม้ ให้มีมิติเหมือนงานเพนต์มือจริงบนกระเป๋า Monogram Bum Bag, Sac Plat, Keepall และ Capucines รวมถึงการนำลูกบอลสแตนเลสสีเงินจาก Narcissus Garden มาตกแต่งบนกระเป๋า Cannes, Soft Trunk และ Twist และการเนรมิตอาคาร Art Deco บนถนน Champs-Élysées ในกรุงปารีส ด้วยหุ่นเป่าลม 'Yayoi Kusama' ขนาดมหึมาบนหลังคา ที่สร้างกระแฮฮือฮาไปทั่วโลก
ผลงานและนิทรรศการที่น่าสนใจของ 'Yayoi Kusama'
Kusama: Cosmic Nature (New York Botanical Garden, 2021) นิทรรศการกลางแจ้งและในร่ม ที่ประกอบด้วย Ascension of Polka Dots on the Trees การใช้ผ้าลายจุดพันรอบต้นไม้ใหญ่, ประติมากรรม Dancing Pumpkin ที่สูงถึง 5 เมตร, งานประติมากรรม Life ในปี 2015 ท่ามกลางเสาอาคาร Mertz Library, I Want to Fly to the Universe, My Soul Blooms Forever ในโดมแก้ว และการปล่อยลูกบอลสแตนเลสกว่า 1,400 ลูกในสระน้ำ
ตลอดจนโปรเจกต์ Rockaway! (Fort Tilden, นิวยอร์ก, 2018) ที่ร่วมมือกับ MoMA PS1 ซึ่งนำลูกบอลสแตนเลสสะท้อนแสง 1,500 ลูกจากซีรี่ส์ Narcissus Garden ไปจัดแสดงในอาคารจอดรถไฟเก่า ที่ถูกพายุเฮอริเคนแซนดี้ถล่ม เพื่อช่วยฟื้นฟูชุมชนผ่านงานศิลปะ ตลอดจนการออกแบบสเกตบอร์ดเพนต์มือ The Dots Skateboards ร่วมกับ MoMA Design Store และโปรเจกต์ Dots Obsession ณ อาคาร Glass House ที่ตราบจนวันสุดท้ายของชีวิต 'Yayoi Kusama' ได้พิสูจน์ให้โลกเห็นว่า งานศิลปะที่เกิดจากความเจ็บปวด และจินตนาการที่ไร้ขอบเขตของเธอ สามารถเยียวยา และสร้างความหวังให้แก่ผู้คนรวมถึงตัวเธอเองได้
ตามไปอ่านเรื่องราวเพิ่มเติมเกี่ยวกับ 'Yayoi Kusama' ได้ที่ (Louis Vuitton x Yayoi Kusama โปรเจกต์ส่งท้ายปีที่เสริมสร้างศิลปะอันเป็นไม่มีที่สิ้นสุด)
มาถึงไทยแล้ว! โว้กพาทัวร์ป็อปอัพคอลเล็กชั่น Louis Vuitton x Yayoi Kusama สุดพิเศษ
Louis Vuitton x Yayoi Kusama โปรเจกต์ส่งท้ายปีที่เสริมสร้างศิลปะอันเป็นไม่มีที่สิ้นสุด
งานศิลปะ 'Yellow Pumpkin' สุดไอคอนิกของ Yayoi Kusama ถูกพายุไต้ฝุ่นพัดพังเสียหาย
Yayoi Kusama ศิลปินลายจุดชื่อดัง เตรียมเปิดตัวสวนพฤกษศาสตร์จากศิลปะของตัวเอง